نقرس زانو

نقرس زانو ، یکی از بیماری‌های مفصلی مزمن و دردناک، به عنوان یک مشکل مرتبط با سطوح بالای اسید اوریک در خون شناخته می‌شود. این بیماری می‌تواند به انواع مختلفی از مفاصل در سراسر بدن تأثیر بگذارد، اما یکی از نقاط معمول انگشتان پا، مچ پا، و به ویژه زانو است. نقرس زانو باعث مشکلاتی نظیر درد شدید، التهاب و سفتی مفصل می‌شود و اگرچه تأثیرات آن به طور معمول تا حد زیادی قابل کنترل است، اما نیاز به تشخیص و درمان مؤثر دارد. در این مقاله، به بررسی اجمالی از نقرس زانو پرداخته و ویژگی‌های این بیماری، علل احتمالی، علائم شناخته شده، و راهکارهای درمانی مورد نیاز برای مدیریت این وضعیت دردناک مورد بحث قرار خواهد گرفت.

 

نقرس زانو و راه های درمان آن در تهران - دکتر علیرضا عسکری

 

علت ایجاد نقرس زانو چیست؟

عامل اصلی ایجاد نقرس در زانو، افزایش سطح اسید اوریک در خون است. اسید اوریک، یک ماده زاید در بدن است که ناشی از فرایند متابولیسم پروتئین (پورین‌ها) به وجود می‌آید. به عبارت دیگر، هنگامی که گوشت قرمز مصرف می‌شود، بدن برای استفاده از آن، شروع به تجزیه و تحلیل این منبع غذایی باارزش می‌کند. هر متابولیسم، هم مواد مفیدی را ایجاد می‌کند و هم مواد زاید. اسید اوریک نیز یکی از این مواد زاید است که مسئولیت دفع آن به طور کامل بر عهده کلیه‌ها قرار دارد.

حالا به تصویر کشیده شود که بدن به مقدار زیادی پروتئین دچار شده و کلیه‌ها قادر به دفع اسید اوریک نیستند. در این شرایط، مواد زاید به شکل کریستال در اطراف مفصل و بافت‌های نرم تجمع می‌یابند و باعث التهاب مفصل می‌شوند. سیستم ایمنی بدن نیز به این التهاب واکنش نشان می‌دهد؛ به همین دلیل، شاهد تورم، درد و قرمزی در ناحیه مفصل خواهیم بود. کریستال‌های اسید اوریک به طور معمول در انگشتان شست پا، پاشنه پا، قوزک پا، زانو و آرنج تجمع می‌یابند.

نقرس زانو چیست؟

نقرس به عنوان یک بیماری متداول و مزاحم در سطح اسید اوریک خون تعریف می‌شود. اگر مقدار اسید اوریک در خون شما از حد معمول فراتر رود، احتمالاً دچار نقرس شده‌اید. اسید اوریک، یک ترکیب زائد در بدن است که از غذاهای حاوی پورین مانند گوشت سنگین، محصولات دریایی و الکل به دست می‌آید. افزایش سطح اسید اوریک باعث تجمع آن در مفاصل می‌شود، که منجر به التهاب، تورم و درد زانو می‌گردد. در کل، نقرس اغلب از ناحیه پاها شروع شده و به مفاصلی نظیر مچ پا و زانو گسترش می‌یابد.

اصولاً نقرس در افراد مرد میان‌سال (40 تا 50 سال) رایج است، اما افراد جوان و زنان نیز قابلیت ابتلا به این بیماری را دارند. اطلاعات نشان می‌دهد که حدود 1 تا 2 نفر از هر 100 نفر به نقرس مبتلا می‌شوند، به عبارت دیگر، بیش از یک میلیون نفر در ایران تحت تأثیر این بیماری قرار دارند. به طور جالب، حدود 95 درصد افراد مبتلا به نقرس در ایران مردان هستند، در حالی که تنها 5 درصد این بیماری را در زنان مشاهده می‌کنیم. این نسبت نشان‌دهنده تفاوت‌های جنسیتی معنادار در ابتلا به نقرس در جامعه ایران است.

علائم و نشانه‌ها

نقرس زانو اغلب با درد ناگهانی و یا یک درد مبهم و جزئی آغاز می‌شود. بسیاری از حملات نقرس معمولاً در شب اتفاق می‌افتند و در مراحل اولیه بیماری، شخص معمولاً توجه زیادی به این علائم نمی‌کند. برای افرادی که با نقرس آشنا هستند، این علائم اولیه به عنوان هشدارهایی می‌آید تا اقداماتی جهت قلیایی کردن خون انجام دهند. هر چه زودتر میزان اسیدیته در بدن کاهش یابد و به سطح قلیایی برسد، شدت و مدت زمان درد کاهش می‌یابد.

  • خشکی همراه با نقرس زانو: اگر اقدامات لازم انجام نشود، خشکی زانو به آرامی وارد مراحل بعدی نقرس می‌شود. درد با نرخ افزایشی ادامه پیدا می‌کند و حملات نقرس ممکن است با فواصل زمانی کمتری رخ دهد. این مرحله بسیار حساس بوده و بسیاری از بیماران یا از وجود آن انکار می‌کنند یا به‌صورت کاملاً نادیده می‌گیرند.
  • تورم و التهاب: خشکی زانو به دلیل افزایش تدریجی تورم و التهاب زانو ایجاد می‌شود. بدون توجه به مفصل مورد درد، نقرس زانو را می‌توان با یک درد شدید و ناراحت‌کننده مفصل مقایسه کرد.
  • گرما و قرمزی: در مراحل پیشرفته‌تر نقرس زانو که ممکن است مورد توجه قرار نگیرد، مفصل زانو به همراه گرمای زیاد و قرمزی شدید متورم می‌شود. ممکن است پوست زانو به همراه کامل کشیده شدن زانو داغ و براق به نظر بیاید.

درمان نقرس زانو، راهنمایی جهت مقابله با این بیماری

درمان نقرس زانو به تدابیری متنوع تحت نظر پزشک متخصص توجیه می‌شود؛ این تدابیر هدف اصلی خود را در کاهش سطح اسید اوریک، کاهش درد، و جلوگیری از بازگشت بیماری دارند.

  • درمان خانگی نقرس زانو:
  1. استفاده از کمپرس سرد: از کمپرس یخ به عنوان یک راهکار سرد، تورم و درد را بهبود می‌بخشد. توصیه می‌شود از آن به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در محل مفصل استفاده شود، اما نباید از آن به طور ممتد استفاده شود.
  2. تغییرات در خواب و استراحت: قرار دادن چند بالش زیر پای خود به شکلی که در ارتفاع بالاتری از قلب باشند، می‌تواند به کاهش درد و تسکین بیشتر کمک کند.
  3. استفاده از داروهای مسکن: در صورت لزوم، می‌توانید از داروهای مسکن بدون نسخه به منظور کاهش درد استفاده کنید.
  • داروهای مورد استفاده در نقرس زانو:
  1. داروهای ضد التهاب غیر استروئید (NSAIDs): مانند ناپروکسین که به کاهش درد و التهاب کمک می‌کنند. مصرف این داروها نیاز به نظارت دقیق پزشک دارد به دلیل احتمال عوارض جانبی گوارشی.
  2. داروهای کورتیکواستروئید: مانند پردنیزون که در کاهش التهاب و درد بیماری‌هایی نظیر نقرس کاربرد دارند.
  3. کلشی سین (colchicine): در صورت تجویز توسط پزشک، این دارو ممکن است برای جلوگیری از حملات آتی نقرس تجویز شود، اما نه به صورت درمانی.
  4. تزریق مفصلی کورتیزون: این تزریق به عنوان یک روش مؤثر در کاهش درد و التهاب نقرس زانو مطرح است. کورتیزون به صورت مستقیم به مفصل تزریق می‌شود.

مهم‌ترین نکته این است که پیشنهاد معالجه و موارد استفاده از داروها توسط پزشک معالج شما تعیین و نظارت شود. همچنین، اعتنای لازم به تغییرات در سبک زندگی و رژیم غذایی مناسب نیز بهبود قابل توجهی در مدیریت نقرس زانو دارد.

آیا زانو هم در بیماری نقرس درگیر می شود؟

پس از معاینه فیزیکی و بررسی علائم، دکتر روماتولوژی برای ارزیابی سطح اوره، آزمایش اسید اوریک یا Uric Acid را تجویز می‌کند. این آزمایش با استفاده از نمونه‌های خون، ادرار یا مایعات بدن مانند مایع مفصلی انجام می‌شود و نیازی به ناشتایی ندارد.

آزمایش مایع مفصل

در آزمایش مایع مفصلی، مایع سینوویال از زانو کشیده می‌شود که وظیفه روان کنندگی مفاصل را بر عهده دارد. زمانی که مفصل دچار التهاب می‌شود، سیستم ایمنی سطح آن را افزایش می‌دهد و نقرس در زانو باعث تورم می‌شود.

پزشک متخصص سرنگ و سوزن را برای نمونه‌برداری به فضای بین مفصلی زانو هدایت می‌کند و مقداری از مایع را بیرون می‌کشد تا به آزمایشگاه ارسال شود. بررسی‌های آزمایشگاهی وجود کریستال در مایع مفصلی را تأیید یا رد می‌کنند.

آزمایشات تصویربرداری

آزمایشات تصویربرداری مانند سونوگرافی، MRI و سی‌تی اسکن نیز می‌توانند با ارائه تصاویر اندام‌های داخلی بدن در تشخیص و درمان این بیماری به پزشک کمک کنند.

راهکارهای پیشگیری از نقرس زانو

  • کنترل میزان مصرف گوشت در رژیم غذایی خود.
  • روزانه به اندازه کافی آب بنوشید؛ مصرف حداقل ۸ لیوان آب توصیه می‌شود.
  • در صورت اضافه وزن، تلاش کنید وزن خود را کاهش دهید.
  • برنامه ورزشی منظم را در روزهای هفته خود جای دهید.

در صورت مبتلا بودن به بیماری‌های کلیوی، وضعیت سلامتی خود را با انجام آزمایشات چکاپ در بازه‌های زمانی معین بررسی کنید.

رژیم غذایی برای کنترل نقرس زانو

  • غذاهایی که باید در رژیم غذایی نقرس زانو حداقل مقداری در نظر گرفته شوند:
  • میوه‌های تازه مثل توت، آلبالو، و توت فرنگی که غنی از آنتوسیانین هستند.
  • سبزیجات خوراکی مانند (چغندر) و سبزیجات دلمه‌ای (گل کلم).
  • گردوها که حاوی اسید آلفا – لینولنیک (ALA) می‌باشند.
  • ماهی‌های چرب مانند ماهی ماکرل و ماهی سردابی.
  • مغز هسته‌هایی مانند گردو.
  • زیره سبز که حاوی یونولئولیک اسید (UA) است.
  • چای سبز که ممکن است به عنوان یک منبع ضد التهاب مؤثر باشد.

به همراه این موارد، توصیه می‌شود که از مصرف مواد غذایی حاوی پورین به‌صورت معتدل پرهیز شود.

آیا تزریق کورتیزون با هدایت اولتراسوند برای درمان نقرس در زانو مؤثر است؟

کورتیزون یک داروی استروئیدی ضد التهابی بسیار قوی است که تقریباً به طور فوری می‌تواند برای متوقف کردن حملات حاد نقرس مؤثر باشد. این دارو می‌تواند به صورت خوراکی مصرف شود، اما عوارض جانبی آن ممکن است شایع باشد. تزریق کورتیزون مستقیماً به مفصل زانو مؤثر است و استفاده از هدایت اولتراسوند برای راهنمایی سوزن به داخل مفصل امری ضروری است.

در صورتی که زانو واکنش تورمی نشان دهد، ممکن است قبل از انجام تزریق کورتیزون، زانو تخلیه شود. کلاً، تزریق کورتیزون به زانو برای درمان نقرس چند روز زمان می‌برد تا اثر خود را نشان دهد. با این حال، اگر در آغاز حمله حاد تجویز شود، ممکن است بتواند فوراً حمله را متوقف کند.

چقدر طول می‌کشد تا نقرس در زانوهایم بهبود یابد؟

به طور کلی، اکثر حملات حاد نقرس در زانو با مدیریت مناسب در عرض چند روز بهبود می‌یابند. با این حال، در صورت عدم درمان، ممکن است علائم تا هفته‌ها به طول بی انجامد و گاهی حتی سطوح کمی از تورم باقی می‌ماند. همچنین، حملات تکراری از نقرس امری معمول است. بیش از ۶۰ درصد افراد مبتلا به حملات نقرس، در دو سال پس از حمله اولیه مجدداً به این بیماری مبتلا می‌شوند که نشان می‌دهد ضرورت بیشتری برای جلوگیری از حملات مکرر با استفاده از درمان‌های ساده وجود دارد.سایر عوامل ممکن تورم زانو، به جز نقرس، عبارت‌اند از:

  1. نقرس کاذب (CPPD): نقرس کاذب (CPPD)، یا آرتریت حاد کریستال‌های کلسیم، به علت رسوب کریستال‌های کلسیم در مفاصل رخ می‌دهد. این بیماری در افراد مسن بیشتر دیده می‌شود و معمولاً مفصل زانو را درگیر می‌کند. این بیماری ممکن است به نظر زانویی که تحت تأثیر نقرس است شبیه باشد، اما معمولاً با شروع زودتر از نقرس حاد ایجاد می‌شود.
  2. آرتریت عفونی: آرتریت سپتیک یا عفونی ناشی از عفونت در زانو است و اغلب با نقرس اشتباه گرفته می‌شود. افراد مبتلا به آرتریت عفونی معمولاً با تب شدید مواجه می‌شوند، با این حال، تب نیز می‌تواند ناشی از نقرس باشد.
  3. آرتریت التهابی: سایر عوامل آرتریت التهابی شامل آرتریت روماتوئید و آرتریت پسوریاتیک هستند. این نوع آرتریت‌ها معمولاً با شروع زودتری نسبت به نقرس حاد در زانو ایجاد می‌شوند.
0 0 آرا
امتیاز دهی به مقاله
ثبت نام
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد درون خطی
دیدن همه سوالات