پوکی استخوان + پیشگیری و درمان

هنگامی که استخوان ها تحلیل می روند و استحکام خود را از دست می دهند ، اصطلاحاً می گویند فرد دچار پوکی استخوان شده است. در سنین رشد استخوان ها تکامل پیدا می کنند و از سن 35 سالگی به بعد انرژی و قدرت بدن رو به افول می رود ؛ یعنی بتدریج از تراکم و قدرت استخوان ها کاسته شده و باعث شکنندگی آنها می شود که با نام پوکی استخوان شناخته شده است. معمولاً این عارضه در نواحی مختلف بدن ازجمله لگن ، ستون فقرات ، مچ دست و زانو اتفاق می افتد. درمورد این اختلال در زانو لازم است بدانید ، آرتروز مفصل این ناحیه و روماتیسم از عواملی هستند که در درازمدت و با عدم رسیدگی و درمان منجر به بروز این مشکل می شوند. درصورتیکه آرتروز زانو شدید باشد ، یکی از بهترین راه های درمان تعویض مفصل زانو است که بنابر توصیه و نظر پزشک انجام می شود. در ادامه مقاله پوکی استخوان از آقای دکتر علیرضا عسکری ، بهترین متخصص زانو در تهران ، موارد و نکات مفیدی برای شما عزیزان ذکر شده است.

 

علائم پوکی استخوان زانو

معمولاً یکی از علائمی که پزشک را به وجود پوکی استخوان آگاه می کند ، وجود نوعی درد مبهم در نواحی مختلف استخوان یا عضلات است. بمرور زمان این دردها تشدید می شوند و فشار آمدن به نواحی دردناک اوضاع را وخیم تر می کند. همچنین ، ممکن است بیمار ، نسبت به تماس و لمس هم حساسیت پیدا کند. به توصیه بهترین جراح زانو در تهران ، دردهای ناشی از پوکی استخوان زانو ، عموماً بالای سه ماه طول می کشد و درنهایت مبتلایان به این بیماری ، با کوچکترین ضربه یا افتادن معمولی ، دچار شکستگی مفصل زانو یا سایر نواحی مختلف ، ازجمله لگن و غیره می شوند. علائم دیگری ازجمله خمیدگی بیش از حد ، کاهش قد ، گرفتگی شبانه مخصوصاً در پاها ، بی خوابی و لق شدن دندان ها در تشخیص این بیماری کمک کننده هستند.

آیا پوکی استخوان در خانم ها و آقایان به یک اندازه است؟

پاسخ بهترین متخصص در تهران به این سوال خیر است ؛ به دلیل اینکه خانم ها نسبت به آقایان دارای اسکلت بندی و استخوان های ظریفتری هستند ، معمولاً آمار بیماری در آن ها بیشتر است. در بین افراد بالای 50 سال ، از هر دو خانم یک زن این بیماری را دارد و در بین آقایان نیز ، از هر 4 مرد یک نفر از این اختلال رنج می برد. علاوه بر این ، یائسگی در خانم ها ، اولین تاثیرش را روی استخوان ها نشان می دهد. به این دلیل که پس از یائسگی ، تعادل هورمون ها به هم می خورد و سطح استروژن و پروژسترون کاهش می یابد. این دو هورمون زنانه ، نقش مهمی در ساختار و استحکام استخوان ها دارند. یائسگی زودتر از موعد در خانم های جوان ، به دلایل مختلف ازجمله جراحی یا قاعدگی غیرطبیعی هم ، همین تاثیر را دارد و موجب پوکی استخوان زودرس می شود. به همین دلیل درصد خانم های مبتلا به پوکی استخوان بیشتر از آقایان است.

البته در بین خانم ها هم ، آنهایی که لاغرتر و ظریف تر هستند ، بیشتر درگیر این معضل می شوند. همچنین ، در تقسیم بندی نواحی دنیا ، زن های سفیدپوست ، مخصوصاً اهالی شرق آسیا ، در مقایسه با دیگر زن ها در معرض خطر و ابتلا به این مشکل هستند. مخصوصاً اگر در بررسی های سوابق خانوادگی آن ها بروز چنین مشکلی مشاهده شود.

چرا به پوکی استخوان مبتلا می شویم؟

معمولاً بین شکل گیری استخوان جدید و باز جذب استخوان های قدیمی تر تعادلی وجود دارد ، هنگامیکه این توازن به هم می خورد ؛ یعنی فرد دچار پوکی استخوان شده است. در چنین حالتی بدن بیمار توانایی تولید استخوان های جدید را از دست می دهد ، یا بیشتر استخوان های قدیمی را باز جذب می کند. برای درک بهتر این مسئله ، خوب است بدانید استخوان از دو ماده معدنی فسفات و کلسیم شکل گرفته است. بدن انسان برای اینکه بتواند کلسیم خون را حفظ کند به باز جذب کلسیم ذخیره شده در استخوان ها می پردازد و از آن برای کارکرد بهتر سایر اندام ها مثل قلب استفاده می کند.

حالا اگر بدن کلسیم کافی را جذب نکند یا نداشته باشد ، در تولید استخوان به مشکل بر می خورد. درنتیجه ، استخوان ها تضعیف و شکننده شده و بعد از چندین سال با بروز شکستگی در نواحی مختلف مثل زانو پوکی استخوان خود را نشان می دهد.

عوامل دیگری هم در ابتلا به این اختلال نقش دارند ، اعم از اختلالات تیروئیدی ، کم کاری عضلات ، سندرم کوشینگ ، سرطان استخوان ، ژنتیک و مصرف بعضی از داروهای خاص مثل داروهای ضد تشنج. علاوه بر این ، استعمال سیگار و نوشیدنی های الکلی ، کمبود کلسیم در رژیم غذایی و آرتروز نیز در پوکی استخوان بی تاثیر نیست.

چطور از ابتلا به پوکی استخوان پیشگیری کنیم؟

با این راهکارها به توصیه بهترین جراح زانو در تهران می توان تا حدودی درصد ابتلا به این بیماری را کاهش داد:

  • استفاده از مکمل های مناسب مثل کلسیم و ویتامین دی
  • توجه به رژیم غذایی حاوی کلسیم مثل ماهی ، لبنیات و انواع سبزیجات و میوه ها ، حبوبات ، سویا و خشکبار.
  • فعالیت و تحرک کافی در طول روز
  • عدم مصرف سدیم و نمک زیاد
  • استفاده از نور طبیعی خورشید
  • عدم استعمال سیگار ، دخانیات و نوشیدنی های الکلی و کافئینی
  • استفاده از روغن های مایع به جای روغن های حیوانی ، بخصوص روغن زیتون ، ذرت و آفتابگردان
  • اجتناب از اضطراب و استرس

از چه راه هایی می توان این بیماری را تشخیص داد؟

یکی از راه های تشخیص این بیماری استفاده از تست سنجش و اندازه گیری میزان تراکم استخوان است. پزشک با استفاده از دستگاه DEXA و اشعه ایکس می تواند به وجود این مشکل پی ببرد. این پروسه زمان کمی می گیرد و درد خاصی ندارد. روش کار این دستگاه به این صورت است که دکتر با دستگاه چگالی استخوان را می سنجد و اندازه گیری می کند. روش بعدی ، انجام معاینه و تست است که در آن متخصص سابق پزشکی ، بیمار را بررسی می کند و با آگاهی از مواردی مثل داروهای مصرفی ، سبک زندگی ، سایر بیماری ها ، سوابق ژنتیکی و غیره متوجه می شود که بیمار دچار پوکی استخوان شده یا نه. پزشک همچنین ممکن است آزمایش خون را هم توصیه کند که با استفاده از آن میزان ویتامین دی و کلسیم ، هورمون تستسترون ، فسفر ، کارکرد تیروئید و کلیه را می سنجد.

روش های درمان پوکی استخوان

توجه داشته باشید که تشخیص به موقع تا حدی از بروز مشکلات جدی در آینده جلوگیری می کند و از این طریق می توان روند بیماری را تغییر داد یا جلوی پیشرفت آن را گرفت. بهترین دکتر زانو در تهران ،  نوع درمان را پس از انجام معاینات و آزمایش های مناسب ، با توجه به شرایط بیمار مشخص می کند. ممکن است بر اساس وضعیت جسمانی ، سن و سال و سایر شرایط بیمار ، درمان با ایجاد تغییراتی در رژیم غذایی و سبک زندگی ، افزودن مکمل ها و ویتامین ها ، توصیه انجام تمرین های ورزشی خاص مثل پیاده روی ، دوی آهسته ، تنیس و ورزش های هوازی و غیره صورت بگیرد.

همچنین متخصص ، امکان دارد رژیم غذایی حاوی کلسیم و ویتامین دی D و دی تری D3 برای بیمار تجویز کند. علاوه بر مکمل ها و قرص های ویتامین ممکن است به مصرف بیشتر برخی از غذاهای حاوی این ویتامین ها توصیه کند.

نوع دیگر درمان مصرف دارو است که جراح زانو برخی از داروهای مخصوص پوکی استخوان را برای کسانی تجویز می کند که احتمال شکستگی در آنها زیاد است. معمولاً برای درمان این عارضه از هورمون درمانی هم استفاده می شود. اگر بلافاصله بعد از یائسگی هورمون استروژن تجویز شود ، باعث حفظ تراکم استخوان می شود. همچنین در اثر کاهش تستسترون در آقایان ، استفاده از این هورمون برای درمان به آن ها توصیه می شود.

پوکی استخوان در دوران جوانی

از لحظه تولد تا سن ۳۰ سالگی، بدن ما به جذب و نگهداری کلسیم در استخوان‌ها مشغول است. این فرآیند باعث رشد و افزایش اندازه استخوان‌ها و در نتیجه قد ما می‌شود. اگر در برنامه غذایی کودکان و نوجوانان به مقدار کافی کلسیم و مواد مغذی و ویتامین‌ها توجه نشود، فرایند نگهداری کلسیم در بدن ممکن است مختل شده و تراکم استخوان‌ها به شدت کاهش یابد.

مصرف برخی از داروها مانند کورتون‌ها نیز ممکن است باعث حذف کلسیم از استخوان‌ها شود. در دوران جوانی و نوجوانی که با حرکت و فعالیت زیاد همراه است، عدم انجام فعالیت کافی و ورزش روزانه می‌تواند منجر به پوکی استخوان در جوانی گردد. همچنین، مصرف دخانیات، الکل، نوشابه‌های گازدار، و غذاهای فست فود با مواد نگهدارنده و طعم دهنده شیمیایی نیز می‌تواند تأثیر گذار در حذف کلسیم از استخوان‌ها باشد. برنامه غذایی با انبوهی از لبنیات، پروتئین‌های سالم و کم چرب، همچنین انجام ورزش مناسب، می‌تواند به تشکیل بافت استخوانی سالم کمک نماید.

در دوران جوانی، برخی از افراد به دلیل تمایل به داشتن اندام فیزیکی مناسب، اقدام به تنظیم رژیم‌های سخت می‌کنند که ممکن است منجر به حذف برخی از مواد لازم برای بدن شود و در نتیجه به پوکی استخوان در جوانی منجر شود. البته در برخی موارد نادر، پوکی استخوان در جوانی ناشی از بیماری‌های ژنتیکی و سابقه خانوادگی است. اگر سابقه خانوادگی این مشکل وجود داشته باشد، با تغییرات در رژیم غذایی و افزایش دریافت کلسیم می‌توان از پوکی استخوان جلوگیری کرد. در صورت نیاز به داروهای مصرفی به دلیل برخی از بیماری‌ها، مشاوره با پزشک ضروری است تا کلسیم از دست رفته جبران گردد و مشکلات پوکی استخوان بهبود یابد.

آیا کودکان نیز دچار پوکی استخوان می شوند ؟

بله، کودکان نیز ممکن است دچار پوکی استخوان شوند، اما این حالت در کودکان کمتر رایج است و بیشتر به عنوان یک مشکل مرتبط با بزرگسالی و سالمندی معمولاً در نظر گرفته می‌شود. پوکی استخوان وضعیتی است که در آن استحکام و چگالی استخوان‌ها کاهش می‌یابد و خطر شکستن استخوان‌ها افزایش پیدا می کند.

علل پوکی استخوان در کودکان شامل موارد زیر باشد:

فرآیند رشد و تکامل استخوان: استخوان‌های کودکان در فرآیند رشد و تکامل قرار دارند. در صورتی که این فرآیند به درستی صورت نگیرد، ممکن است به عنوان مشکل پوکی استخوان در کودکان نمایان شود.
کمبود ویتامین D و کلسیم: مصرف ناکافی ویتامین D و کلسیم می‌تواند به پوکی استخوان در کودکان منجر شود. این مواد مغذی برای تقویت استخوان‌ها بسیار حیاتی هستند.
اختلالات هورمونی: برخی اختلالات هورمونی ممکن است بر روی فرآیند تکامل استخوان‌ها تأثیر بگذارند و به پوکی استخوان در کودکان منجر شوند.
اختلالات ژنتیکی: برخی اختلالات ژنتیکی می‌توانند به صورت ارثی باعث پوکی استخوان در کودکان شوند.
بیماری‌های مزمن: برخی بیماری‌های مزمن مانند مشکلات روده‌ای، کلیه‌ای، یا متابولیکی ممکن است بر روی سلامت استخوان‌ها تأثیر بگذارند.

اگر به هر دلیلی نگران پوکی استخوان در کودک خود هستید، بهتر است با پزشک مشورت کنید. او می‌تواند ارزیابی دقیق‌تری انجام دهد و در صورت لزوم، تست‌های دیگری مانند اندازه‌گیری چگالی استخوان را تجویز کند تا وضعیت استخوان‌ها را ارزیابی نموده و برنامه درمانی مناسب را تعیین کند.

آیا احتمال ابتلا به پوکی استخوان بعد از یائسگی افزایش پیدا می کند ؟

بله، احتمال ابتلا به پوکی استخوان پس از یائسگی افزایش پیدا می‌کند. یائسگی به مرحله‌ای اطلاق می‌شود که تولید هورمون‌های تخمدان کاهش می‌یابد و دوران قاعدگی به پایان می‌رسد. این تغییرات هورمونی می‌توانند منجر به افت چشمگیر چگالی استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان و شکستگی‌های استخوانی در زنان یائسه شوند.

علل پوکی استخوان پس از یائسگی عبارتند از:

کاهش هورمون‌های تخمدان: در دوران یائسگی، تولید هورمون‌های تخمدان به شدت کاهش می‌یابد. این هورمون‌ها از جمله استروژن که نقش مهمی در حفظ چگالی استخوان دارند، کمتر تولید می‌شوند.
افزایش هورمون پاراتیروئید: در یائسگی، هورمون پاراتیروئید به مقدار بیشتری تولید می‌شود. این هورمون باعث میشود که استخوان‌ها کلسیم خود را از دست بدهند.
تأثیر کاهش استروژن بر چگالی استخوان: کاهش استروژن در دوران یائسگی می‌تواند به تدریج به افت چشمگیر چگالی استخوان منجر شود.
کاهش کلسیم در غذا و جذب آن: با بالا رفتن سن، جذب کلسیم غذا کاهش یابد و این مسئله هم می‌تواند به کاهش چگالی استخوان منجر شود.

افردای که در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان هستند

جنسیت و سن از جمله عوامل اساسی هستند که خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می‌دهند. به همین دلیل، زنان بالای ۵۰ سال یا زنان در دوران یائسگی بیشتر از دیگران در معرض این بیماری قرار دارند. در دهه‌های اولیه ورود به دوران یائسگی، زنان ممکن است با تخریب سریع استخوان‌ها مواجه شوند، زیرا یائسگی باعث کاهش تولید استروژن می‌شود؛ هورمونی که به حفظ استخوان‌ها کمک می‌کند. با این حال، شاید تعجب کنید که مردان بالای ۵۰ سال بیشتر در معرض خطر شکستگی استخوان ناشی از پوکی استخوان هستند تا مبتلایان به سرطان پروستات!

بر اساس تحقیقات انجام شده، سالانه حدود ۸۰ هزار مرد به دلیل پوکی استخوان با شکستگی لگن روبرو می‌شوند. متأسفانه، تعداد مردانی که جان خود را به دلیل این بیماری از دست می‌دهند، به طرز چشمگیری بیشتر از زنان است. علاوه بر این، خطر ابتلا به پوکی استخوان با نژاد فرد نیز ارتباط دارد. زنان قفقازی و آسیایی بیشتر در معرض این بیماری هستند. مطالعات نشان می‌دهند که زنان آفریقایی – آمریکایی پس از شکستگی لگن، بیشتر از زنان سفیدپوست جان خود را از دست می‌دهند. ساختار استخوان‌ها و وزن فرد نیز از مواردی هستند که خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می‌دهند. افراد با بدنی ریزه و لاغر در معرض خطر بیشتری برای این بیماری قرار دارند، زیرا استخوان‌های کمتری برای از دست دادن دارند مقابله با ضربه‌هایی که ممکن است به آنها وارد شود.

سابقه خانوادگی نیز در خطر پوکی استخوان نقش دارد. اگر والدین یا پدربزرگ و مادربزرگ شما علائمی از پوکی استخوان، مانند شکستگی لگن پس از یک زمین خوردن جزئی داشته باشند، ممکن است شما هم به این بیماری ابتلا کنید. در نهایت، برخی از شرایط پزشکی و مصرف داروها می‌توانند خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهند. اگر یکی از شرایط زیر را دارید یا داشته‌اید که برخی از آنها به سطح نامنظم هورمون مربوط می‌شود، بهتر است که به زودی به پزشک متخصص مراجعه کنید:

  • افزایش فعالیت تیروئید، پاراتیروئید یا غدد فوق کلیوی.
  • سابقه جراحی کاهش وزن یا پیوند عضو.
  • درمان هورمونی برای سرطان سینه یا پروستات یا سابقه عدم پریودی.
  • بیماری سلیاک یا بیماری التهابی روده.
  • بیماری‌های خونی مانند مولتیپل میلوما.
0 0 آرا
امتیاز دهی به مقاله
ثبت نام
اطلاع از
guest
4 نظرات
قدیمی ترین
جدیدترین بیشترین رای
بازخورد درون خطی
دیدن همه سوالات
حسین
حسین
4 ماه ها گذشته

سلام جناب دکتر می خواستم ببینم آیا میشه با تغذیه 90 درصد از پوکی استخوان پیشگیری کرد ؟

علی
علی
3 ماه ها گذشته

سلام جناب دکتر می خواستم بدونم تغذیه تا چند درصد میتونه در پوکی استخوان تاثیر داشته باشه و آیا از عوامل اصلی این بیماری هست یا خیر ؟